Uygarlığın verimi hakkında küçük bir not

Makinaların ve organizmaların verimliliği olduğu gibi uygarlığın da verimliliği var. Hesaplamaya kalkan oldu mu bilmiyorum. Pek çoğumuz olmasa da olur işlerle meşgulüz ve artık değerin büyük kısmını bizim için fosil yakıtlar üretiyor. Bu gereksiz işlerimizi yapma yöntemlerimiz de oldukça verimsiz. Kentlerde endüstri ve hizmet üretimi üzerine yavaş yavaş kurulmuş bir düzen var. Bu düzeni sorgulamadığımız için verimsizliğini gözden kaçırıyoruz ve bu işleri yapmanın, kentte yaşamanın başka yolu yok sanıyoruz. Burada çalışma saatleriyle ilgili çok küçük bir saptamada bulunacağım.

Aşağıdaki grafik Ankara’da gündoğumu ve günbatımı saatlerini ve Türkiye çapındaki yaz saati uygulamasının aralığını gösteriyor. Yaz saati uygulamasının başlangıcı 21 Mart’a oldukça yakın seçilmiştir. Ancak bitişi 23 Eylül’den oldukça uzaktır. Asimetri açıkça görülüyor. Neden böyle olduğunu anlamak zor. Bu asimetri kuşkusuz gün ışığı kaybına neden oluyor.

ankara gün ışığı

Aşağıdaki tablo Ankara ve Van’ın gündoğumu ve günbatımı saatlerini gösteriyor.

ANKARA
1Nis      06:33 19:13
21Haz   05:20 20:21
1Kas      06:17 16:46
21Ara    07:07 16:27

VAN
1nis      04:47 17:34
21haz   03:39 18:38
1kas     05:29 16:10
21ara    06:16 15:53

Tabloya göre Ankara’da 21 Haziran’da güneş yaz saati ile 05:20’de doğar, 20:21’de batar. Yaz aylarında gündoğumu ortalama 05:55’te gerçekleşir. Kamu işyerleri 8 – 9 arası işbaşı yapar. Özel işyerlerinin işbaşı ise 10’a kadar sarkar. Kamu en az 2 saati, özel sektör ise 3 saati boşa geçirir. Bulutsuz bir günde gündoğumundan yaklaşık yarım saat önce çevrenin sokak lambalarına gerek kalmayacak denli aydınlandığını da unutmayalım.

Tablodan çıkarılacak ikinci sonuç Türkiye’nin doğusunun yanlış saat diliminde olduğudur. Van’da 21 Haziran’da güneş yaz saatine göre 04:39’da doğuyor. Bulutsuz bir günde gündoğumundan yaklaşık yarım saat önce çevrenin sokak lambalarına gerek kalmayacak denli aydınlandığını da unutmayalım. Ama Van’da kamu iş yerleri 8 – 9 arasında, özel işyerleri de yine bu civarda iş başı yapıyor. Yaz ortalamasında sekiz saatlik çalışma süresinin sonrasında 2 saat 15 dakika aydınlık zaman kalıyor. Sabahki 3 saat 15 dakikalık aydınlık zaman ise büyük ölçüde boşa gidiyor. Eğer enerji verimliliği gerçekten umrumuzda olsaydı işe Türkiye’yi iki saat dilimine bölmekle başlardık.

Sözgelimi büyük şehirlerde işyerlerinin bir bölümü 6’da, bir bölümü 7’de işbaşı yapsa hem boşa giden günışığının bir bölümü değerlendirilir, hem de trafik yoğunluğu azaltılmış olur. Yaz saati farkı bir değil, iki saat olabilir… Çiftçilerin sabah tan ağarınca uyanıp güneş doğarken işe koyulmasının bir nedeni var. Elektriğin olmadığı zamanlarda gün ışığından en fazla yararlanma böyle oluyordu. Elektriğin gerçek maliyeti faturada görünen sayı değil, doğanın geri dönüşü olmayacak biçimde bozulmasıdır. Bu maliyete karşın şımardık ve güneş doğduktan sonra yataktan kalkar olduk.

Çok basit kimi çözüm gözümüzün önünde öylece durur. Bu aptal uygarlığın sorunu, onu var edip sürdüren güdülenmelerdir. Para ve güç gibi. Herkesin işine yarayacak ve acıları hafifletecek bir öneri getirildiğinizde esneyen ağızlarla, küçümseyen gözlerle karşılanırsınız. Elbette bunları kalkınmanın hızını elektrik tüketim değerlerinden ölçmeye çalışan şaşkınlara anlatamazsınız. Çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesiyle elde edilecek elektrik tasarrufu toplam enerji tüketiminin yanında küçük görünebilir, ancak bu tasarruf altyapıyı değiştirmeden, yeni yatırım yapmadan, yalnızca alışkanlıkları değiştirerek sağlanabilecek bir tasarruftur. Erişilmesi bu kadar kolay, maliyetsiz çözümlere sırtımızı dönerken yenilenebilir enerji, yüksek teknoloji gibi zor ve etkinliği tartışılır yollara başvurmayı düşünmemiz aklımızı nasıl kullandığımız ve işlerimizi ne kadar verimli yaptığımız konusunda önemli işaretler veriyor.

Reklamlar

3 Responses to “Uygarlığın verimi hakkında küçük bir not”


  1. 1 hakan 22 Ağu 2013, 23:25

    Emeğine sağlık, elini taşın altına koymuşsun ve alışkanlıklarımızı değiştirip tasarruf yapabileceğimizi gösterebiliyorsun. Teşekkürler 🙂

  2. 2 Konya Çiçek 25 Eyl 2013, 07:59

    Bu yöntemleri denemek aklımıza hiç gelmiyor güzel yazı teşekküler

  3. 3 Selim 26 Eyl 2013, 12:00

    Sabah namazının güneş doğmadan önce olmasının da bununla bir ilgisi olabilir. Çünkü Müslüman meşgul, boş zaman geçirmeyen adamdır.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s





%d blogcu bunu beğendi: