Vatandaşlık Bilgisi II: Yetki Devri

Medeniyetin sosyal alanda belirleyici özelliği olan yetki devrinin gerçekleşmesi, yozlaşması ve amacından çıkması süreci hep aynı şekilde tezahür ediyor. Yetki devri sözüyle aslında birbirinden farklı mekanizmaları tanımlamaya çalışıyorum. Bu mekanizmalar yetkinin ötesinde gücü de devir ya da emanet ediyor. Bu güç kaba kuvvetten tutun, askeri güce, parasal güce, iletişim gücüne kadar kullanmaya müsait her türlü aracı kapsayabilir.

En basit örnek ordunun ve devletin ortaya çıkışı. İnsanlık uzun bir süre göçebe kabileler halinde yaşadı. Tarımın yaygınlaşmasıyla yerleşik hayat, yapı, yazı ve meslekler ortaya çıktı. Daha önemlisi mülk ve mülkiyetten gelen zenginliği koruma zorunluluğu belirdi. Bu işlev savaşmak konusunda uzmanlaşmış olan orduya devredildi. Yerleşik topluluklar milletleri, ordular da karmaşıklaşarak devletleri oluşturdu. Yazının ortaya çıkışından sonraki tarih neredeyse sadece orduların ve devletlerin bu yetki devrini suistimal edişlerinin hikayesidir. Geriye kalan kısım ise bu orduların birbiriyle savaşmasından ibaret. Fosil yakıtların kullanılmaya başlaması ve beraberinde gelen olanaklar, kalabalık insan topluluklarının arı sürüsü gibi oradan oraya hareket ettirilebileceği, köle gibi çalıştırılabileceği, ezilip yok edilebileceği kadar büyük kuvvetlerin tek elde toplanmasını sağladı. Kişi, özünde korunma işlevini ve yetkisini devrettiği sosyal mekanizma karşısında aciz ve çaresiz kaldı.

Devlet mekanizmasının ortaya çıkışına paralel olarak kapitalizm ortaya çıkmış. Kapitalizm de özünde aptal çoğunluğun kendi rızası ile dünyanın varlıklarını az sayıda kişinin elinde toplamasından başkaca bir şey değil. Çalışan sınıf dediğimiz kitle, her gün sabahtan akşama kadar hayat enerjisini bir avuç mülk sahibine karşılıksız teslim eden beyni alınmış zombilerden oluşur. Zombilerin varlıklarının hiç bir değeri yoktur ve onlara bu görevi biçen de, onların yetkilerini “sosyal sözleşme” ile devralmış olan mülk sahipleri ve politikacılardır. Zombi olmak istememenin cezası ölümdür. Her şeyin yolunda gittiği kısa bir periyot için bu ceza hafifletilmiş olabilir, ama bu periyot doğal kaynakların sonuna yaklaştığımız bu günlerde sonlanmaktadır. Zombiler olarak yaşam enerjimizin hangi gelir getirici işte sömürüleceğine, ne üretileceğine, neyi tüketeceğimize, bizi kimin yöneteceğine, kaç çocuk sahibi olabileceğimize, ne yiyeceğimize, kaç yıl yaşayabileceğimize ve hatta ne kadar mutlu olabileceğimize karar vermesi için yetkimizi devrettiğimiz bu bir avuç adam, bu yetkiyi sonuna kadar suistimal etmekte bir beis görmemiştir, görmeyecektir.

Petro-dolar döngüsü de daha dar kapsamlı olmakla birlikte bir yetki/güç devri suistimaline örnek sayılabilir diye düşünüyorum. Bildiğimiz gibi İkinci Dünya Savaşı’nda birbirini keserek aç bilaç kalan Avrupa’nın imdadına ABD’nin altın üzerinden ödenmek üzere verdiği borç yetişmişti. Batı dünyası bir anlamda parasal yetkileri ABD’ye devretmiş oldu. ABD Avrupa’nın borçlarını sömürerek ulaştığı gücü, para birimini petrole endeksleyerek katladı. Dünya halkları her gün sabahtan akşama kadar çalışarak ABD doları satın aldı. Satın alınan doları petrole harcadı. Dünyaya karşılıksız dolar satan ABD, resmen hiç bir şey karşılığında ithalat yaptı, refahına refah ekledi. Bu döngü sayesinde hiç bir şey ihraç etmeden, sadece petrol karşılığı basılan dolarla ayakta kalabilecek olan ABD elbette böyle yapmadı, üretti. Her bir dünya vatandaşının(zombinin) kafasına dayayacak kadar silah üretti. Yüzümüze yüksek sesle tekrarlanmayan acı gerçek şudur ki, çalışarak ve üreterek, kafamıza dayanacak olan silahları, dünyayı iki kere yok etmeye yetecek nükleer stoğu biz kendimiz finanse ettik.

Elbette zaman önemli bir değişken. Geçen zaman daha fazla yetkinin devredilmesine, daha fazla gücün tek merkezde toplanmasına yol açıyor. Lord Acton’ın söylediği gibi mutlak güç, her zaman büyük yozlaşmayla sonuçlanır. Devredilen yetkiler -artık bunu özgürlükler diye de okuyabiliriz- geri dönüşü olmayacak şekilde suistimal edilecek. Sonuna kadar. Gücün ulaştığı sınırlara kadar. Bu sınırlara ulaşıldığında, biz zombilerin “zincirlerimizden başka” kaybedecek bir şeyimiz olmayacak.

*Türkiye hariç!
Reklamlar

0 Responses to “Vatandaşlık Bilgisi II: Yetki Devri”



  1. Yorum Yapın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s





%d blogcu bunu beğendi: